Pokazywanie postów oznaczonych etykietą zima. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą zima. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 2 lutego 2026

Zimowe opowieści Tove Jansson

zimowe zdjęcie w tle ze strony pixabay.com

Zima może być groźna i mroczna, mimo niewinnie rozbielonego krajobrazu. Może być również ciepła, przytulna i magiczna, bo świat przysypany białym puchem, emanuje ciszą i daje wrażenie lekkości.

Zimowa aura sprzyja poszukiwaniom – ciepłego kocyka, filiżanki rozgrzewającej herbaty i dobrej opowieści. Zatem nie traćmy czasu i sięgnijmy po dwa tytuły mistrzyni wspaniałych historii – Tove Jansson, skrzących się płatkami śniegu i ogrzewających sercami bohaterów.

„Zima Muminków” to opowieść o samotności, przyjaźni i pokonywaniu barier. I chociaż jest w niej mnóstwo mrozu, który aż szczypie w nos, to jest też w niej mnóstwo ciepła i miłości. Nie wiadomo dlaczego, Muminek obudził się w środku zimy i już nie mógł zasnąć. Zaczął rozglądać się dookoła i był zupełnie zaskoczony tym, co widzi. Zarówno dom, jak i Dolina wyglądały zupełnie inaczej, a wręcz nieprzyjaźnie i Muminek poczuł się ogromnie samotny. Sytuacja, w której się znalazł, była dla niego zupełną nowością. Z trudem, ale jednak udało się Muminkowi oswoić ze zmianą. Dom opuścił przez klapę na strychu, a kiedy stał na dachu i wdychał mroźne powietrze, zrozumiał, że obudził się na dobre i poczuł ciekawość.

Niebo było niemal czarne, lecz śnieg lśnił jasnoniebieskim blaskiem w świetle księżyca. (…) w miejscu, gdzie dolina wznosiła się łagodnie ku górom, stał dom zasypany śniegiem. Wyglądał bardzo samotnie. Podobny był raczej do dziwacznej zaspy śnieżnej. Tuz obok, między oblodzonymi brzegami, wiła się czarna jak węgiel rzeka. Prąd sprawiał, że nie zamarzała przez całą zimę. Ale na moście nie było żadnych śladów stóp, a wokół domu zaspy śniegu naniesionego przez wiatr były nietknięte.

 

„Uczciwa oszustka” zabiera nas do małej miejscowości Västerby, położonej nad skutą lodem zatoką, gdzie od miesięcy sypie śnieg. W mansardzie nad sklepikiem mieszka jego była pracownica Katri z młodszym bratem Matsem i bezimiennym owczarkiem niemieckim. Katri uchodzi w wiosce za dziwaczkę, stroni od ludzi. Jedyne, czego pragnie, to zdobyć pieniądze i spełnić marzenie Matsa o własnej łodzi. Kobieta obmyśla misterny plan. Narzędziem do osiągniecia celu stanie się Anna, wzięta ilustratorka książek dla dzieci, zamożna właścicielka przestronnej willi…

Czego kobiety mogą się od siebie wzajemnie nauczyć? Czy Katri uda się zdobyć zaufanie Anny i zrealizować swój plan?

Był zwykły ciemny zimowy poranek i wciąż padał śnieg. W wiosce w ani jednym oknie nie paliło się światło. (…) Na wybrzeżu śnieg padał od miesiąca. Jak daleko sięgnąć pamięcią, nigdy nie było tyle śniegu; sypał nieprzerwanie, piętrzył się przy drzwiach i oknach, obciążał dachy, nie ustawał ani na godzinę. Ledwie oczyszczone drogi dla pieszych błyskawicznie się zaśnieżały.

 

„Zima Muminków” i „Uczciwa oszustka” Tove Jansson, to powieści, które łączy zaskakująco dużo – mimo, iż jedna jest „muminkowa”, co nie znaczy, że tylko dla dzieci, a druga całkiem dorosła. W obu konfrontujemy się z samotnością i szukamy ciszy. Jest w nich niepokojący spokój, bez dramatycznej akcji, ale jest narastające napięcie i lekki chłód emocjonalny. Muminek odkrywa, że świat nie zawsze jest bezpieczny. Natomiast Katri Kling odkrywa, że uczciwość i manipulacja potrafią się niepokojąco splatać.

Obie książki opowiadają o samotności, granicach uczciwości i o tym, co się dzieje, gdy znany świat nagle przestaje być bezpieczny — tylko jedna robi to przez Muminka, a druga przez bezlitośnie realistycznych dorosłych.

 

Tove Jansson, „Zima Muminków”, przełożyła Irena Szuch-Wyszomirska, wyd. Nasza Księgarnia, Warszawa 2018. 

Tove Jansson, „Uczciwa oszustka”, przełożyła Halina Thylwe, wyd. Nasza Księgarnia, Warszawa 2018

piątek, 23 grudnia 2022

Literacki Labirynt – Przez śnieżne zaspy

Grudniowym postem zamykamy spotkanie w cyklu Literacki Labirynt. I chyba nikt się nie zdziwi, że będzie to wędrówka po zaśnieżonych ścieżkach.

Zimowy czas przywodzi na myśl dwie klasyczne baśnie Hansa Christiana Andersena czyli „Dziewczynka z zapałkami” oraz „Królowa Śniegu”. Wybór padł na ten zbiorek, w którym znajdziemy wspaniałe ilustracje wykonane ręką mistrza Jana Marcina Szancera. 

„Dziewczynka z zapałkami” jest baśnią ponadczasową, dzięki zawartych w niej wartościach wychowawczych. Wielokrotnie wznawiana, stanowi również inspirację dla wielu twórców – poetów, pisarzy, kompozytorów, autorów filmów fabularnych, jak i animowanych. 

 

W odróżnieniu od innych baśni Andersena, które zostały zainspirowane folklorem, „Królowa Śniegu” to baśń, która zrodziła się z wyobraźni autora.

 

Do klasyki pragniemy dziś dodać wspaniałą opowieść, która skradła nasze serca, i po którą chętnie sięgamy podczas naszych spotkań z przedszkolakami. To „Najlepsza zupa na świecie” autorstwa Susanny Isern, z ilustracjami Mar Ferrero. W mroźny, zimowy wieczór grupa przyjaciół znajdzie specjalny składnik, który pozwoli rozgrzać się wszystkim przy tej wyjątkowej zupie.

Przepis na wyjątkowy smak jest banalnie prosty i mamy nadzieję, że znajdziecie go również i Wy, drodzy czytelnicy.

 

Hans Christian Andersen, „Baśnie”, ilustrował Jan Marcin Szancer, tłumaczenie: Cecylia Niewiadomska, Franciszek Mirandola, Helena Gordziej, Katarzyna Prętnicka, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań [20--].

Susanna Isern, „Najlepsza zupa na świecie”, ilustracje Mar Ferrero, przekład Beata Haniec, wyd. Tako, Toruń 2017.

sobota, 15 stycznia 2022

„Zimowanie. Moc odpoczynku i wyciszenia, kiedy wszystko idzie nie tak” Katherine May

Katherine May zaprasza nas w przemieniającą podróż po życiowych zimach. Odwołuje się do własnych trudnych doświadczeń, a także do obserwacji świata przyrody i przykładów z literatury. Czerpie inspiracje z wielu źródeł, jak: obrzędy związane z grudniowym przesileniem, sen zimowy koszatki, twórczość C.S. Lewisa i Sylvii Plath, pływanie w lodowatej wodzie czy cykl życia pszczół.

W życiu każdego człowieka pojawiają się momenty trudne. I o nich właśnie jest książka „Zimowanie”. Autorka odsłania przed czytelnikami kawałek swojego życia – w momentach depresji, braku energii do codziennych, rutynowych działań, życia w ciągłym biegu, byciu „na fali”, czy pod presją osiągania sukcesu i szczęścia. Te trudne okresy w życiu, Katherine May nazywa „zimowaniem”. Możemy z nimi walczyć, albo je zaakceptować i przeczekać, dając sobie czas na wyciszenie i odzyskanie mocy.

Nie sposób nie przytoczyć tu kilku fragmentów, które wprowadzą w klimat tej książki. A zatem:

„Zimowanie to spędzenie jakiegoś czasu w chłodzie. To jałowy okres w życiu, kiedy człowiek jest odcięty od świata, czuje się odrzucony, odstawiony na bok, zablokowany na drodze rozwoju lub zepchnięty do roli outsidera. Może być skutkiem choroby albo jakiegoś wydarzenia, takiego jak strata kogoś czy narodziny dziecka. Może też wynikać z doznanego upokorzenia lub porażki. A może jest się w jakimś okresie przejściowym i chwilowo spadło się w dziurę między światami”.

„Zimowanie przynosi ze sobą najbardziej intensywne, najwięcej dające chwile ludzkiego doświadczenia, a mądrość można znaleźć właśnie w tych, którzy zimowali”.

„W naszym nieustannie pędzącym współcześnie świecie wciąż usiłujemy odsunąć nadejście zimy. (…) Musimy się nauczyć wychodzić zimie na spotkanie. Nie od nas zależy, czy nadejdzie zima, ale możemy wybrać sposób, w jaki przezimujemy”.

„Rośliny i zwierzęta nie walczą z zimą, nie udają, że jej nie ma, i nie próbują żyć tak samo jak latem. Przygotowują się. Adaptują. Dokonują niezwykłych aktów metamorfozy, by pomogły im przetrwać”.

Podczas czytania książki „Zimowanie” czytelnik na pewno nie oprze się rozmyślaniu o swoim życiu. Refleksyjność – to zdecydowanie plus tej książki. Ale jednocześnie trzeba powiedzieć wprost, że nie jest to książka „łatwa”. Wiem, że niektórym ciężko było dotrwać do końca, a inni niestety porzucili czytanie gdzieś w połowie. Niezaprzeczalnie jednak należy stwierdzić, iż na pewno jest warta zauważenia i zdecydowanie ją polecam.

Wyciszająca, spowalniająca, refleksyjna, medytacyjna, pouczająca. Daje nadzieję na wiosnę.

piątek, 11 grudnia 2020

„Zima Muminków” Tove Jansson

Od października do kwietnia, wszystkie Muminki, zgodnie z tradycją, zapadają w sen zimowy. Wtedy wokół panuje cisza, przerywana niekiedy czyimś sennym westchnieniem.

Jednak tej zimy wydarzyło się coś zupełnie nieoczekiwanego. Nie wiadomo dlaczego, Muminek obudził się w środku zimy i już nie mógł zasnąć. Zaczął rozglądać się dookoła i był zupełnie zaskoczony tym, co widzi. Zarówno dom, jak i Dolina wyglądały zupełnie inaczej, a wręcz nieprzyjaźnie i Muminek poczuł się ogromnie samotny. Sytuacja, w której się znalazł, była dla niego zupełną nowością. Z trudem, ale jednak udało się Muminkowi oswoić ze zmianą. Dom opuścił przez klapę na strychu, a kiedy stał na dachu i wdychał mroźne powietrze, zrozumiał, że obudził się na dobre i poczuł ciekawość.

Sam wobec trudności i niebezpieczeństw rusza w zimowy świat przygody. Poznaje pomagającą wszystkim Too-tiki, samotnego i marzycielskiego psa Ynka oraz Paszczaka – Narciarza. Towarzyszyć mu będzie uparta Mała Mi i przedziwne stworzenia, których nie widać. Przeżyje wiele ciekawych przygód, czasem wesołych, a czasem niebezpiecznych. 



„Zima Muminków” to opowieść o samotności, przyjaźni i pokonywaniu barier. I chociaż jest w niej mnóstwo mrozu, który aż szczypie w nos, to jest też w niej mnóstwo ciepła i miłości.


Tove Jansson, „Zima Muminków”, przełożyła Irena Szuch-Wyszomirska, wyd. Nasza Księgarnia, Warszawa 2018.